سنندج که در میان مردم کُرد با نام «سنه» شناخته می شود، از جمله شهرهایی است که شکل گیری آن با یک تصمیم تاریخی گره خورده است؛ فرمانی در دوره دوران صفویه که در سال ۱۰۴۶ هجری قمری توسط سلیمان خان اردلان صادر شد و به ساخت شهری انجامید که بعدها به مرکز حکمرانی خاندان اردلان و در ادامه، مرکز استان کردستان تبدیل شد.
ثبت ششم اردیبهشت به عنوان «روژ سنه» در سال های اخیر، تلاشی برای زنده نگه داشتن همین ریشه هاست؛ ریشه هایی که در معماری، زبان، موسیقی و سبک زندگی مردم این شهر امتداد یافته اند؛ این نامگذاری که در شورای فرهنگ عمومی استان به تصویب رسید، امروز بهانه ای شده تا سنندج نه فقط برای ساکنانش، بلکه برای همه علاقه مندان فرهنگ ایرانی، دوباره روایت شود.
سنندج شهری است با لایه های متراکم فرهنگی؛ از عمارت های تاریخی و بازارهای قدیمی گرفته تا محله هایی که هنوز ریتم زندگی سنتی در آنها جاری است؛ در این میان، نقش هنر به ویژه موسیقی در تعریف هویت سنه انکارناپذیر است؛ این شهر که به عنوان یکی از قطب های مهم موسیقی کُردی شناخته می شود، با ساز دف و نغمه های عرفانی اش، جایگاهی ویژه در جغرافیای فرهنگی ایران دارد؛ تا جایی که عنوان «شهر خلاق موسیقی» را نیز در کارنامه خود ثبت کرده است.
در کنار موسیقی، آیین ها و مناسک اجتماعی نیز بخشی جدایی ناپذیر از زیست فرهنگی سنندج هستند؛ از جشن ها و مراسم سنتی گرفته تا گردهمایی های خانوادگی و محلی که همچنان با رنگ و بوی اصالت برگزار می شوند؛ این تداوم فرهنگی، سنندج را به نمونه ای زنده از پیوند گذشته و حال تبدیل کرده است.
از منظر جغرافیایی نیز، سنندج شهری است که طبیعت و زندگی شهری در آن به هم گره خورده اند؛ دامنه های کوه آبیدر که همچون نگهبانی بر فراز شهر ایستاده اند، نه تنها چشم اندازی زیبا به سنندج بخشیده اند، بلکه بخشی از هویت بصری و زیستی آن نیز محسوب می شوند؛ حضور مردم در این فضاهای طبیعی، به ویژه در روزهای بهاری، خود نشانه ای از پیوند عمیق شهروندان با محیط پیرامون شان است.
در سال های اخیر، همزمان با فرارسیدن روز سنه، برنامه هایی در قالب «هفته فرهنگی سنندج» برگزار می شود؛ رویدادهایی که از نمایشگاه های صنایع دستی و اجرای موسیقی گرفته تا نشست های فرهنگی و گردشگری را در بر می گیرد؛ این برنامه ها علاوه بر تقویت حس تعلق شهری، فرصتی برای معرفی ظرفیت های کمتر دیده شده سنندج به دیگر نقاط کشور فراهم می کنند.
با این حال، «روژ سنه» فقط فرصتی برای جشن و آیین نیست؛ بلکه مجالی است برای تأمل در مسیر توسعه این شهر؛ سنندج امروز، در کنار پیشینه غنی فرهنگی، با چالش هایی در حوزه های شهری، اقتصادی و زیرساختی نیز روبه روست و توجه به این مسائل، در کنار پاسداشت میراث فرهنگی، می تواند مسیر آینده ای متوازن تر را برای این شهر رقم بزند.
ششم اردیبهشت یادآور یک حقیقت ساده اما عمیق است: شهرها تنها از سنگ و سیمان ساخته نمی شوند، بلکه از روایت ها، خاطره ها و انسان هایی شکل می گیرند که در آنها زندگی می کنند؛ سنندج، یا همان سنه، نمونه ای روشن از این معناست؛ شهری که هر سال، در چنین روزی، نه فقط تولد خود، بلکه تداوم هویت و زندگی اش را جشن می گیرد.