روستای خانقاه از توابع بخش مرکزی شهرستان پاوه در استان کرمانشاه ، در ۳ کیلومتری جنوب غربی شهر پاوه و ۱۲۰ کیلومتری کرمانشاه قرار دارد. این روستا به وسیله کوههای دالانی و آتشگاه محصور شده است.
روستای خانقاه در یک ناحیه کوهستانی استقرار یافته و از سطح دریا در حدود ۱۳۸۰ متر ارتفاع دارد. آب و هوای آن در بهار و تابستان ملایم و مطبوع و در زمستانها سرد است.
تاریخ پیدایش روستای خانقاه را که در محدوده شهر قدیمی پاوه قرار دارد، به دوره یزدگرد سوم ساسانی نسبت میدهند. قلعه و دژ عصر ساسانی در نزدیکی شهر پاوه و پیوستگی تاریخی این شهر با آبادیهای پیرامون خود، از جمله روستای خانقاه، این حدس و گمان را تقویت کرده است.
بنایی قدیمی به نام حوضخانه در داخل این روستا نیز نشانه دیگری از قدمت تاریخی این روستاست.
مردم روستای خانقاه به زبان کردی و با لهجه هورامی سخن میگویند، مسلمانند وپیرو مذهب امام شافعی اند.
روستای خانقاه به دلیل برخورداری از آب و هوای معتدل، معماری پلکانی، خانه های سنتی، مناظر و چشم اندازهای کم نظیر، پتانسیلهای گردشگری قابل توجهی دارد؛ به همین دلیل در فصول بهار و تابستان گردشگران زیادی به این روستا سفر میکنند.
این روستا به وسیله کوههای دالانی و آتشگاه محصور شده است.
روستای خانقاه در یک ناحیه کوهستانی استقرار یافته و از سطح دریا در حدود یک هزار و ۳۸۰ متر ارتفاع دارد و آب و هوای آن در بهار و تابستان ملایم و مطبوع و در زمستانها سرد است.
تاریخ پیدایش روستای خانقاه را که در محدوده شهر قدیمی پاوه قرار دارد، به دوره یزدگرد سوم ساسانی نسبت میدهند. قلعه و دژ عصر ساسانی در نزدیکی شهر پاوه و پیوستگی تاریخی این شهر با آبادیهای پیرامون خود، از جمله روستای خانقاه، این حدس و گمان را تقویت کرده است.
بنایی قدیمی به نام حوضخانه در داخل این روستا نیز نشانه دیگری از قدمت تاریخی این روستاست.
مردم روستای خانقاه به زبان کردی و با لهجه هورامی سخن میگویند، مسلمانند و اکثریت(تمامی ) انها مذهب تسنن دارند.
براساس نتایج سرشماری سال ۱۳۸۵، روستای خانقاه ۱۹۰۰ نفر جمعیت داشته است.
درآمد اکثر مردم روستای خانقاه از طریق فعالیتهای زراعی، دامداری، باغداری و امور خدماتی تأمین میشود و گروهی از روستاییان نیز در تولید صنایع دستی اشتغال دارند. شرایط مساعد آب، خاک و اقلیم، باغداری در روستا را رونق داده و گردو، انگور، توت سفید و گلابی از محصولات آن است.
مراتع سرسبز و حاصلخیز روستا ضمن رونق دامداری به تولید انواع لبنیات مانند شیر، ماست، کره، پنیر و روغن حیوانی منجر شده است. تولید انواع گیوه، کلاش و قالی نیز از محصولات صنایع دستی روستای خانقاه است.
روستای خانقاه در محدوده کوهستانی استقرار یافته و بافتی متمرکز و متراکم دارد، خانه های این روستا در شیبی ملایم و به شکل پلکانی ساخته شده اند، به طوری که بام یک خانه حیاط خانه دیگر است و اکثر خانه ها دو طبقه اند. بخش زیرین خانه به محل نگهداری دام و انبار اختصاص دارد و بخش فوقانی آن را اتاقهای محل زندگی افراد تشکیل میدهد. آشپزخانه و سرویس بهداشتی نیز به صورت مشترک مورد استفاده قرار میگیرد.
کوچه های روستا با درختان سرسبز و بلند، به ویژه در فصول بهار و تابستان مسیرهای دلگشایی هستند که عبور از آنها خستگی را میزداید و نشاط و شادمانی را جایگزین میسازد.
مصالح عمده به کار رفته در اکثر خانه های قدیمی روستا شامل سنگ، چوب، گل و خشت است، که به سهولت از اطراف روستا قابل تهیه است.مهمترین ویژگی خانه های قدیمی روستا هماهنگی آنها با محیط اطراف است. به طوری که سقف مسطح خانه ها با دیوارهای سنگی و گلی همرنگ طبیعت، کمال درآمیختگی فضای کالبدی روستا با محیط طبیعی اطراف را نشان میدهد.
نوع معماری خانه های روستاییان به نوع فعالیت و نحوه معیشت آنان بستگی دارد، به گونهای که خانه افراد شاغل در امور خدماتی با خانه افرادی که در امر تولید صنایع دستی و یا دامداری اشتغال دارند به لحاظ وسعت، فضا و تزیینات متفاوت اند.
برخی از جاذبه های طبیعی و گردشگری روستا عبارتند از:
چشمه شلم ناو که از کوهستانهای اطراف سرچشمه میگیرد و اراضی روستا و باغات آن را مشروب میسازد. این چشمه مناظر و چشم اندازهای طبیعی منحصر به فردی دارد. اطراف این چشمه، به ویژه در بهار با درختان سرسبز بلند، گیاهان خودرو و گلهای زیبای رنگارنگ وحشی محیط مناسبی را برای گذراندن اوقات فراغت گردشگران فراهم میآورد.
کوه دالانی با ۲۵۶۴ متر ارتفاع در زمستانها با برف پوشیده میشود و شکوه و عظمت خاصی مییابد و در بهار و تابستان نیز با انواع گیاهان و گلهای رنگین، زیبایی خیره کننده ای می یابد.
کوهستان دالانی، محیطی فرحبخش و جذاب برای دوستداران طبیعت و کوهنوردان است.
کوه آتشگاه در مقابل روستای خانقاه قرار دارد که با فرا رسیدن فصل بهار از انواع گیاهان و گلها پوشیده میشود و زیبایی دلفریبی مییابد. دامنه این کوه با درختان زیبا و بلند بلوط جلوه بسیار زیبا و تماشایی دارد.
باغات اطراف و داخل روستا که بسیار انبوه و گسترده اند، طراوت و زیبایی وصفناپذیری دارند. این باغات از جمله فضاهای تفریحی مردم روستا محسوب میشوند.
جنگلهای انبوه بلوط اطراف روستا و دامنه کوههای مشرف به روستا را فرا گرفتهاند و چشم انداز بسیار زیبایی دارند. این جنگلها از جمله جاذبه های طبیعی روستای خانقاه به شمار میروند و مورد توجه علاقمندان به طبیعت میباشند.
رودخانه خانقاه از میان روستا میگذرد و در اطراف آن درختان بلند و باغات سرسبز میوه فضای دلپذیری ایجاد کرده اند. حواشی این رودخانه بخصوص در فصول بهار و تابستان بسیار زیباست و محل تفریح و تفرج مردم روستا و علاقه مندان به طبیعت است.
معماری پلکانی از مهمترین جاذبه های گردشگری روستای خانقاه است که مانند مأمنی دنج و آرام در میان درختان بلند و باغات انبوه و گسترده قرار گرفته است.
بنای زیارتگاه باواشیخ حسن یکی از بناهای ارزشمند و تاریخی روستاست. بنای این آرامگاه از سنگ، چوب و خشت است و یکی از اماکن مذهبی مورد احترام مردم روستاست.
حوضخانه قدیمی از دیگر بناهای تاریخی روستای خانقاه میباشد که از چگونگی ساخت و قدمت آن اطلاع دقیقی در دست نیست.
مردم این روستا همانند سایر مسلمانان اعیاد بزرگ مذهبی مانند میلاد حضرت محمد (ص)، عید فطر و عید قربان را گرامی میدارند و مراسم جشن و سرور برپا میکنند. در روز میلاد پیامبر (ص) نیز به مولودی خوانی میپردازند. مولودیخوانی در دوازدهم ماه ربیع الاول، شبهای جمعه و شبهای سه شنبه در تکیه و خانقاه دراویش برقرار میباشد. مراسم عرفانی ذکر و سماع دراویش در میان دراویش روستا متداول است.
از جمله بازیهایی که در میان مردم این روستا اجرا میشود، میتوان به کلاورفانکه، اختران، گوراو بازی، هفت سنگ، گل یا پوچ و خزلوکه اشاره کرد.
موسیقی، در میان مردم روستای خانقاه جایگاه ویژهای دارد، به طوری که مراسم ذکر و سماع دراویش نیز همراه با موسیقی اجرا میشود.
مهمترین آلات موسیقی این روستا عبارتند از شمشال که در مراسم ذکر و سماع خانقاهی و دف که بیشتر در مراسم مذهبی نواخته میشود.
پوشاک مورد استفاده مردم این روستا، غالباً همانند البسه ساکنان سایر مناطق کردنشین ایران است.
از مهمترین غذاهای رایج این روستا میتوان به کلانه و بژی برساق اشاره کرد. کلانه ترکیبی از نان فطیر، پیاز و کره محلی است و بژی برساق نوعی شیرینی محلی است که از آرد گندم، ذرت، شیر، تخم مرغ، زیره و زردچوبه پخته میشود و بسیار لذیذ و خوشمزه است.
از مهمترین صنایع دستی و هنری که در میان مردم روستا رواج دارد، به انواع قالی با رنگهای شاد و نقوش طبیعی و همچنین به گیوه یا کلاش میتوان اشاره کرد.
روستای خانقاه جاده آسفالت و مناسبی دارد.
معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه گفت : روستای خانقاه یکی از ۱۴ روستای هدف گردشگری استان کرمانشاه است که در جریان سفر رییس جمهوری به استان به تصویب رسید.
علی رضا برشاهی در گفت و گو با ایرنا وجود راه ، آب و برق را از جمله زیر ساختهای موجود در این روستا عنوان کرد و گفت : مهمترین زمینه های سرمایه گذاری در این روستا را می توان ایجاد کمپ های اقامتی و فروشگاههای صنایع دستی عنوان کرد.
وی تاکید کرد: روستای زیبا و هدف گردشگری خانقاه برای دستیابی به جایگاه ویژه خود در صنعت گردشگری و تحقق اهداف بلند مدت در توسعه توریسم ، به عنوان فرصتی طلایی برای سرمایه گذاری مطرح است و سازمان میراث فرهنگی استان نیز از سرمایه گذاران در این منطقه ، حمایتهای لازم را به عمل می آورد.
برگرفته از:خبرگزاری ایرنا
