غار سنگی خالوحسین کوهکن را اثری منحصربفرد، شاخص و ارزشمند توصیف کرد و افزود: با توجه به اهمیت این اثر، طی سالهای گذشته تلاشهایی برای ثبت آن در فهرست آثار ملی ایران انجام گرفت.
وی افزود: در سالهای گذشته پرونده ثبت این اثر به عنوان یک اثر تاریخی تدوین و به وزارت میراث فرهنگی ارسال شد، اما از آنجایی که غار خالوحسین قدمتی کمتر از نیم قرن دارد، واجد شرایط برای ثبت به عنوان یک اثر تاریخی شناخته نشد و پرونده آن مورد تائید قرار نگرفت.
رئیس میراث فرهنگی پاوه تصریح کرد: باتوجه به دستور معاون وزیر میراث فرهنگی و بازدیدی که اخیرا معاون صنایع دستی وزارت از این محوطه داشت، تاکید شده که محوطه غار خالوحسین باید به ثبت ملی برسد.
وی با بیان اینکه تدوین پرونده ثبت ملی غار خالوحسین بازهم در دستور کار قرار گرفته، عنوان کرد: در این راستا مقرر شده که این بار پرونده را در قالب روایت داستان فرهاد ثانی و به شکل میراث ناملموس به ثبت ملی برسانیم.
مصطفایی در ادامه از تبدیل شدن محوطه غار خالوحسین به منطقهای گردشگری در پاوه خبر داد و گفت: خالوحسین کوهکن پیش از مرگ خود این اثر را وقف شهرداری بانه وره کرده و شهرداری نیز طی چندسال اخیر اقدامات زیرساختی خوبی را برای آن انجام داده است.
وی خاطرنشان کرد: ایجاد راه دسترسی به محوطه، محوطه سازی، راه اندازی گیت بلیط فروشی و… از جمله اقداماتی است که در این مجموعه انجام شده، اما هنوز برق رسانی نشده که امیدواریم این امر نیز بزودی محقق شود.
رئیس میراث فرهنگی پاوه اضافه کرد: همچنین یکی از نوادگان خالوحسین کوهکن به عنوان راهنمای گردشگران در محوطه حضور دارد و سرگذشت خالو حسین و داستان غار دستکند را برای گردشگران توضیح میدهد.
وی در ادامه گفت: خالو حسین یکی از اهالی بانه وره بود که در جوانی به دلیل حادثهای دچار معلولیت میشود و پس از آن نیز حوادث غم انگیز زیادی برایش در زندگی رخ میدهد و او از سر غم و تنهایی و درد به منطقه کوهستانی میگوره پناه میبرد و در آنجا با کلنگ خود شروع به ساخت غاری میکند تا در آن زندگی کند.
مصطفایی یادآورشد: خالو حسین ساخت این غار را از سال ۱۳۵۷ آغاز کرد و به مدت ۲۰ سال از عمرش صرف ساخت این غار شامل چهار خانه مجزا با ۹ اتاق کرد.
خالو حسین کوهکن مشهور به فرهاد ثانی سال ۱۳۹۵ دارفانی را وداع گفت.