سی‌وپنجمین نشست شورای ساماندهی مبادی ورودی و خروجی مجاز زمینی کشور با حضور فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی، منوچهر حبیبی استاندار کرمانشاه، معاونان وزارت راه و شهرسازی، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان کرمانشاه و نمایندگان دستگاه‌های عضو شورا در وزارت راه و شهرسازی برگزار شد.
در میان پرونده‌های متعدد مرزی کشور که روی میز این نشست قرار داشت، سه مرز سومار در شهرستان گیلانغرب، شوشمی در شهرستان پاوه و شیخ‌صله در شهرستان ثلاث‌باباجانی سهم مهمی از مباحث جلسه را به خود اختصاص دادند؛ سه گذرگاهی که سال‌هاست توسعه آنها به‌عنوان یکی از مطالبات اقتصادی و زیرساختی مناطق مرزی کرمانشاه دنبال می‌شود.
سومار؛ از سایت موقت به سمت پایانه دائمی
مهم‌ترین تصمیم نشست درباره مرز سومار، حرکت به سوی احداث پایانه دائمی این مرز بود. با توجه به پذیرش این گذرگاه از سوی طرف عراقی و آماده بودن طرح جامع آن، در نشست شورای ساماندهی بر تسریع فرآیندهای اداری و اجرایی تأکید شد تا پس از طی مراحل قانونی، عملیات ساخت پایانه مرزی سومار آغاز شود.
اهمیت این تصمیم زمانی بیشتر نمایان می‌شود که سومار در ماه‌های اخیر علاوه بر فعالیت تجاری، ظرفیت تازه‌ای در حوزه تردد زائران نیز پیدا کرده است. امسال برای نخستین بار زیرساخت‌های این مرز برای تردد زائران اربعین با هماهنگی مرز مندلی عراق فراهم شد و کاروان‌های زائران اربعین از سومار راهی عتبات عالیات شدند.
از سوی دیگر، فعالیت تجاری سومار نیز طی سالهای اخیر روند مناسبی داشته است. طبق اعلام فرماندار گیلانغرب، روزانه حدود ۳۰۰ دستگاه کامیون در مسیر ورود و خروج این مرز تردد دارند؛ آماری که نشان می‌دهد تکمیل پایانه دائمی سومار تنها یک پروژه عمرانی نیست، بلکه می‌تواند مستقیماً بر روان‌تر شدن تجارت و حمل‌ونقل در این محور اثر بگذارد.
شوشمی و شیخ‌صله؛ پایان وضعیت موقت
اما بخش دیگری از تصمیمات این نشست به دو مرز شوشمی و شیخ‌صله اختصاص داشت؛ دو گذرگاهی که اگرچه در ایران به عنوان راه‌های مجاز گمرکی به تصویب رسیده‌اند، تکمیل فرآیند رسمی شدن آنها در عراق همچنان از موضوعات مورد پیگیری است.
در نشست شورای ساماندهی مقرر شد تا زمان ارتقای این دو مرز در عراق به مرز رسمی، سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، برای بهسازی و ارتقای محورهای دسترسی به این دو مرز اعتبارات لازم را اختصاص دهند. از جمله در کیفیت راه‌های منتهی به مرز که یکی از مؤلفه‌های اساسی برای افزایش ظرفیت حمل‌ونقل، کاهش هزینه‌های تجارت و تسهیل رفت‌وآمد ناوگان باری در این مناطق محسوب می‌شود.
در کنار راه‌های دسترسی، وضعیت خود پایانه‌های شوشمی و شیخ‌صله نیز در دستور کار قرار گرفت. بر اساس تصمیم شورا، کارگروهی با مسئولیت معاونت حمل‌ونقل وزارت راه و شهرسازی و با همراهی مدیریت ارشد استان، از این دو مرز بازدید خواهد کرد تا نحوه ادامه فعالیت، رویه بازارچه‌ای و مرزی و نیازهای زیرساختی آنها به صورت میدانی بررسی و تعیین تکلیف شود.
خروجی این بررسی‌ها قرار است مبنای تخصیص اعتبارات استانی و ملی برای ساماندهی دو گذرگاه باشد؛ به این ترتیب، شوشمی و شیخ‌صله که تاکنون بخش مهمی از فعالیت‌های خود را در قالب سایت‌ها و امکانات موقت انجام می‌دادند، وارد مرحله‌ای تازه برای ایجاد ساختارهای پایدارتر خواهند شد.
یک سوی مرز ایران، سوی دیگر عراق
با این حال، تکمیل زیرساخت‌های شوشمی و شیخ‌صله تنها به اقدامات داخل خاک ایران محدود نمی‌شود. یکی از محورهای مورد تأکید نشست این بود که طرف عراقی نیز باید برای ارتقای زیرساخت‌های متناظر در آن سوی مرز اقدام کند؛ زیرا افزایش ظرفیت مبادلات و تبدیل این گذرگاه‌ها به مرزهایی با کارکرد پایدار، نیازمند آمادگی همزمان زیرساخت‌ها در دو سوی مرز است.
از همین رو، پیگیری دیپلماتیک و اجرایی برای تعیین وضعیت رسمی این دو مرز در عراق، همزمان با سرمایه‌گذاری در جاده‌ها، محوطه‌ها و امکانات مرزی در داخل کشور اهمیت خواهد داشت.
سه مرز و یک مسیر تازه برای اقتصاد مناطق مرزی
مصوبات نشست سی‌وپنجم شورای ساماندهی مبادی ورودی و خروجی مجاز زمینی کشور را می‌توان آغاز مرحله‌ای تازه برای سه مرز غربی کرمانشاه دانست؛سومار در آستانه عبور از وضعیت موقت به سمت احداث پایانه دائمی قرار گرفته و برای شوشمی و شیخ‌صله نیز مسیر تأمین اعتبار، بهسازی راه‌های دسترسی و ساماندهی پایانه‌ها مشخص شده است.
برای شهرستان‌های گیلانغرب، پاوه و ثلاث‌باباجانی، مرز فقط یک نقطه جغرافیایی در انتهای جاده نیست؛ بخش مهمی از اقتصاد، تجارت و معیشت مناطق مرزی به میزان فعالیت و کیفیت زیرساخت‌های همین گذرگاه‌ها گره خورده است.
از این رو، اجرای کامل مصوبات نشست اخیر و تکمیل اقدامات طرف عراقی می‌تواند تعیین کند که تصمیمات روی کاغذ با چه سرعتی به جاده، پایانه و رونق بیشتر مبادلات در نوار مرزی کرمانشاه تبدیل خواهد شد.