جمعه، 3 اسفند ماه، 1397

چوخه رانک، لباس سنتی اصیل هورامان

چوخه رانک پوششی از قدیمی ترین لباس سنتی اصیل کردستان است که در حال حاضر در مناطق اورامانات، سنندج، مریوان و بانه تولید می شود.


هنرهای سنتی از دیرباز در میان کردها رواج داشته و با توجه به شرایط خاص جغرافیایی از تنوع برخوردار بوده است. تولید این آثار، هم مصرف محلی دارد و هم از نظر اقتصادی در بهبود زندگی مردم منطقه مؤثر است.

 

يكي از اين هنرهاي سنتي لباس چوخه رانك است، چوخه رانك پوششي از قديمي ترين لباس سنتي اصيل منطقه مي باشد كه در حال حاضر در مناطق اورامانات توليد مي شود.

 

اين لباس در نوع خود پارچه ساده يا گل دار به صورت قطعات مختلف، از پشم ـ كرك و مو مي باشد كه پشت و روي پارچه همسان بافته مي شود نوع مرغوب شال يا چوخه رانك از نوع موي بزي معروف به مرغوز يا (مه ره ز) توليد مي شود.

 

اين لباس به علت اصالت خود در بيشتر جشنها و مراسم ها به كار برده مي شود به طوري كه حتي در تمام نمايشگاههاي جهان برتري خود را حفظ كرده است.

 

چوخه رانك
مردم اورامان، با کرک نوعی بز به نام مه رهز ( (merez یا مرغوز که دارای کرک پشم لطیفی است، شال هایی را به عرض ۲۵ سانتیمتر و طول تقریبی ۲۶ سانتیمتر می بافند که از نخ حاصل از آن پارچه هایی تهیه شده که با آن لباس محلی مردان کرد، چوخه و رانک، بافته می شود.
 
 
علاوه بر آن دوخت کلاه و دستکش و پووزه وانه(puzewane ) (ساق بند) با استفاده از آن در پارچه ها رواج دارد. کار بافت شال نیز در کارگاه های شالبافی که شامل دستگاه های بافندگی ۴ ورودی است، انجام می شود.
 
 
تولید پارچه های لباس كردی مردانه و چوخه رانك و فرآورده هایی مانند رختخواب پیچ ، یا موج و جانماز كه به روش سنتی تهیه می شود ، حاصل كار جولاها كه عمدتا نساجي سنتي نيز مي گويند، است.
   
چوخه رانک در نوع خود پارچه ساده یا گل دار به صورت قطعات مختلف، از پشم و کرک و مو است که پشت و روی پارچه همسان بافته می شود، نوع مرغوب شال یا چوخه رانک از نوع موی بزی معروف به مرغوز یا (مه ره ز) تولید می شود.
 
 
((بز مرغز )) :
بزی با موهای لطیف و بلند و براق که در سال از هر بز بین 2/5 - 2 کیلو گرم مو می توان برداشت نمود البته این محصول را در رمه های اصیل گاهی تا دو برابر این مقدار می توان برداشت کرد .
نژاد مرغز از تیره های بز نژاد انگورا می باشد که گفته می شود از اختلا ط نژاد انقوره با بز بومی کردستان به وجود امده است .
بز مرغز به علت دارا بودن کرک های ظریف ء یکی از بهترین نژاد های کر کی بز در ایران شنا خته می شود .
در گزارشی حا کی است که ظرفیت تولید سا لانه کرک در ماده بز ها حدود 1/5 و در بز های نر حدود 2 کیلو گرم است .
همچنین از تولید شیر روزانه حدود 1/5 لیتر در روز در دوره شیر دهی حدود 6 ماه با شیر چربی نسبتا زیاد حدود 10 - 12 درصد خبر داده شده است .
 

مهمترین کار جهت افزلیش تولید در این نژاد اصلاح این نژاد است که در این حالت انتخاب بزهایی که دارای موی مجعد و لطیف و سفید باشند و همچنین ویژگیهای بزهای نر جهت جفت گیری بسیار اهمیت خواهد داشت .
 

 

تغذیه محلی بز مرغز

از آنجایکه وابستگی بزهای مرخز به لحاظ سیستم تغذیه90 درصد به درختان بلوط واقع در جنگلهای زاگرس شمالی میباشد لذا دامداران در تمام زمستان از سر شاخه های خشک شده این درخت که با گلازنی(قطع شاخه‌ها وسر شاخه‌ها برگ بعضی از گونه‌های بلوط مناطق جنگلی) جمع آوری کرده اند وآنرا به نام «گلا» می ‌نامند جهت تغذیه بز استفاده می کنند. سرشاخه زنی یا سرشاخه بری درختان بلوط سابقه ای طولانی ودیرینه داردوبدرستی نمی‌توان تاریخ مشخصی برای آن بیان نمود. در فصول بهار و تابستان نیز برگ بلوط به صورت تر در تعلیف این دامها مورد مصرف قرار می گیرد.

 

یکی از خصوصیات مهم پارچه شال یا چوخه رانک سبک بودن، خنک بودن در فصل گرما و گرم بودن در فصل سرما است.

 

این لباس شامل نیم‌تنه‌ای به نام چوخه که از جنس پشم یا کتان است و در اين منطقه آن‌ را «چوخه‌» می‌نامند، و شلواری گشاد به‌نام رانک که مچ‌پای آن تنگ است.سورانی که نوعی آستین شل و دراز است که دارای شکل مثلثی بوده و بر روی مچ و دست بسته می شود.شال که ۳ تا ۱۰ متر طول دارد که در ناحیه کمر بر روی لباسها بسته می شود. دستار یا «کلاقاه» نیز به بعنوان کلاه بر سر مردان کاربرد دارد.

 

یکی از بافندگان این لباس در گفتگویی با خبرنگار ما اظهار داشت: هر منطقه بر اساس فرهنگ و وضعيت جغرافيايی خود نوعی پوشش مخصوص به خود دارد و در این مناطق هم لباس چوخه رانک از این گونه است.

 

مليحه خانم افزود: لباس سنتی چوخه رانک براساس نیاز این منطقه درست شده است و ساخت ان هم نوعی است که در زمستان پوششی گرم و در تابستان هم خنک است.

 

وی گفت:  برای ساخت این لباس ابتدا باید مرز را تهیه و به الیاف نخی که حدود یک ماه طول می کشد تبدیل کرد و بعد از آن که به صورت الیاف بزرگی از نخ درآمد، برای حلاجی کردن ، به حلاج سپرده می شود.

 

وی ادامه داد: حلاج نیز پس از در کنار هم قرار دادن این نخ به صورت تکه پارچه هایی کم عرض تبدیل و در نهایت به دوخت آن اقدام می کنند.

 

یکی از فروشندگان این کالای تولیدی نیز در این باره به ما گفت: تهیه این لباس که مراحل خاص خودش را دارد پس از تبدیل مرز به نخ و تبدیل نخ به تکه پارچه هایی کم عرض ان را تحویل خیاط می دهند.

 

وی افزود: این لباس تولیدی در قبل از دوخت آن به فروش می رسد و با توجه به مراحل سخت و هزینه های صرف شده در آن بسته به نوع آن از 800 هزار تومان تا دو میلیون تومان ارزش دارند.

 

وی گفت: بعد از فروش اين اثر سنتي منطقه است که خریدار آن را در سایز مشخص تحویل خیاط خواهد داد.

 

منبع : هزار ماسوله



چوخه رانک پوششی از قدیمی ترین لباس سنتی اصیل کردستان است که در حال حاضر در مناطق اورامانات سنندج مریوان و بانه تولید می شود
ارسال شده در مورخه : چهارشنبه، 12 دي ماه، 1397 توسط cafeweb  پرینت

مرتبط باموضوع :

 جوراب بازی ( گوره وه بازی )  [ شنبه، 6 بهمن ماه، 1397 ] 154 مشاهده
 کلاش کفش سنتی مردم کُرد  [ جمعه، 23 آذر ماه، 1397 ] 229 مشاهده
 مه شکه  [ پنجشنبه، 4 بهمن ماه، 1397 ] 159 مشاهده
 هه له پر كی  [ دوشنبه، 28 آبان ماه، 1397 ] 111 مشاهده
 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نام شما (ضروری): 
ایمیل شما (ضروری): 
نظر:
کد امنیتی
کد امنیتی

  [ بازگشت ]

 فایل پی دی اف فایل پی دی اف

 گرفتن پرينت از اين مطلب گرفتن پرينت از اين مطلب

 ارسال به دوستان ارسال به دوستان

 گزارش این پست به مدیر سایت گزارش این پست به مدیر سایت